Molar um málfar og miðla 394

Lyklar skipta um hendur  sagði mbl. is við okkur í fyrirsögn (02.092010). Þetta er  afar óíslenskulegt orðalag.  Vonandi hafa   fyrrverandi ráðherra og nýr ráðherra ekki látið hendur skipta, þegar þeir hittust . Í  fréttinni   segir svo:  Nýbakaðir ráðherrar tóku við lyklum af ráðuneytum sínum síðdegis í dag.  Hér er notuð   röng forsetning, af í stað . Það er bull að  tala um lykla af ráðuneytum.  Lyklar að ráðuneytum er rétt.

Glæsilegt var fjórmastra seglskipið, sem okkur var sýnt (02.09.2010) í fréttum Ríkissjónvarpsins. Það var  í fréttunum  ævinlega kallað barkskip, en barkskip  eða barkur, er þrímastra seglskip að því er segir í Íslenskri orðabók. Svo vitnað sé í þá sömu bók hefði verið réttara að nota orðið skonnorta , sem þýðir tví-  til fimmmastra seglskip með sérstökum seglabúnaði.

 Í fréttum Ríkissjónvarps (01.09.2010) var talað um hitunarkostnað hundrað fermetra heimilis. Hér  hefði verið  eðlilegra að tala um hundrað  fermetra hús eða íbúð. Heimili eru ekki  reiknuð í fermetrum og  þar að auki, þegar rætt er um hitunarkostnað húsnæðis, er eðlilegra að tala um rúmmetra frekar en fermetra. Það eru rúmmetrarnir sem skipta máli í þessu sambandi, — meira máli en fermetrarnir.

Fréttamat Morgunblaðsins (02.09.2010) í hnotskurn: Stjórnarflokkarnir bæta við sig. Fyrirsögn á eindálki.  Það er alltaf hægt að reiða sig á Moggann.

   Steypireyðurin  norður á Skaga kemur  við  sögu í næstum hverjum einasta fréttatíma sjónvarpsstöðvanna og alltaf gengur fréttamönnum jafn illa að beygja heitið  steypireyður rétt, – er þó einfalt  að fletta því upp. Í fréttatíma Stöðvar tvö (01.09.2010) var talað um steypireyð, -  sú  orðmynd er ekki til í íslensku.  Beygingin er : – steypireyður, steypireyði, steypireyði, steypireyðar. Þetta er í rauninni heldur   einfalt , þótt sumir fréttamanni valdi því ekki.

   Áfram er okkur misboðið  með slettum í auglýsingum.  Nú auglýsir  Ríkissjónvarpið  stærsta outlet landsins , og í annarri auglýsingu  er  þrástagast á  nafni  fyrirtækis  sem hefur  valið sér enskt  heiti og  kallast Curves.Á ensku þýðir  curve , beygja eða sveigja. Fleirtalan  gæti þýtt  boglínur,  en hér er væntanlega verið að vísa  til  konulíkama. Makalaus er smekkleysi og  hugmyndafátækt margra þeirra sem reka fyrirtæki á Íslandi. Ríkisútvarpið kyndir undir  meðan það ekki hafnar slíkum auglýsingum.  

    Um Íslendinga í Mputo í Mósambik, sagði fréttaþulur Ríkissjónvarpsins (01.09.2010) … eru heilir á húfi en halda sér innan dyra.  Hér hefði átt að segja: … halda sig innan dyra. Undirritaður  gleymir því seint er hann afhenti trúnaðarbréf sem sendiherra Íslands í Mósambik í nóvember árið 2000.. Það var margra hluta vegna eftirminnileg athöfn.

 Ágætt væri, ef  einhver velviljaður, benti  þingfréttamanni   Ríkissjónvarpsins á að hætta að baða úr höndunum í hvert einasta skipti,sem hún kemur í mynd.  Þetta handapat er einkar hallærislegt að ekki sé meira sagt.

     Kvöld eftir kvöld  er okkur sýnd gömul mynd þar sem  verið er að  sminka, eða farða Jóhannes, frænda minn,  í Bónus fyrir sjónvarpsviðtal.  Sjónvarpsstöðvar,sem  viðhafa vönduð vinnubrögð  geta þess jafnan, þegar sýndar eru  fréttamyndir úr safni, gamlar myndir. Þessi mynd af Jóhannesi er eldgömul og það vita allir sem vilja vita. Íslenskar sjónvarpsstöðvar geta þess hinsvegar  næstum aldrei, þegar Þær sýna okkur gamlar myndir , myndir úr safni. . Þetta er auðvitað dónaskapur gagnvart áhorfendum.  En kemur ekki á óvart ,því  Ríkisútvarpið lítur viðskiptavini sína alveg sérstökum augum.

  Svo er hér í lokin sérstök ástæða til vekja athygli á grein Elínar Skeggjadóttur, húsfreyju og tryggs útvarpshlustanda í Fréttablaðinu í dag  3. september. Hún spyr: Er RÚV dottið úr sambandi? Hún á kollgátuna.: http://www.visir.is/er-ruv-dottid-ur-sambandi?/article/2010546591137

03

09 2010

Molar um málfar og miðla 393

  Í bæklingnum Málstefna Ríkisútvarpsins (ódagsett útgáfa) eru taldar upp ýmsar orðabækur  og handbækur,sem útvarps- og sjónvarpsmönnum geta gagnast í daglegum störfum.  Þar er sleppt  ágætri bók Marðar Árnasonar, Orðkrókum, Þáttum um íslensku -ambögur, orðfimi og dagleg  álitamál. (Uglan, Íslenski kiljuklúbburinn 1991) Sú bók ætti  reyndar að vera skyldulesning  á fréttastofunni og  öðrum ritstjórnum fjölmiðla..

  Það er heldur leiðinlegt að vera sífellt að tuða um það sama, en sömu ambögurnar  koma  aftur og  aftur fyrir augu okkar og  eyru. Í fréttum Stöðvar tvö (31.08.2010)  þrástagaðist  ágætur  og  þrautreyndur fréttamaður á því að hann væri staddur við stjórnarráðið. Hann stóð við  stjórnarráðshúsið. Á skjánum,  þegar þessi frétt var flutt var hinsvegar réttilega  sagt ,-stjórnarráðshúsið, hvíta húsið við Lækjartorg,sem einu sinni var tukthús. Stjórnarráðið er samheiti á öllum stjórnardeildum eða ráðuneytum.  

 Innanum ruslið, ósannindavaðalinn og óhróðurinn  í Útvarpi  Sögu leynist, þrátt fyrir allt einn og einn ágætur þáttur. Þannig  heyrði Molaskrifari  nýlega prýðilegt viðtal Önnu Kristine Magnúsdóttur við Sigríði Guðmarsdóttur sóknarprest í Guðríðarkirkju. Um það var ekkert nema gott að segja.  En  firnaslæmur var pistill  Baldurs Ágústssonar fyrrum forsetaframbjóðanda  ( endurfluttur 31.08.2010). Hann talaði gegn  aðildarumsókn Íslands að ESB og   lét í veðri vaka, að ESB  væri að stofna her  og  ýjaði að því  að stórráðið, sem hann svo kallaði kynni að ákveða  að ESB setti upp eldflaugaskotpalla á Íslandi. Hann sagði líka ,að okkur kæmu vandamál umheimsins ekkert við. Við ættum bara að hugsa um okkar og okkur. Pistillinn í heild  var sjálfhverf þjóðremburomsa, sem lauk með því að sungið var lagið Íslandi allt. Sannkallað heimsýnarsjónarmið. Engin heimssýn á ferðinni þar.  Því fleiri talsmenn af þessu tagi,sem láta í sér heyra, því betra fyrir þá, sem vilja að aðildarumsókn að ESB nái fram að ganga.

  Hinn orðvari og kurteisi útvarpsstjóri  Útvarps  Sögu, Arnþrúður  Karlsdóttir  talaði ekki fallega um  fréttamenn Ríkisútvarps og sjónvarps hér á árum áður, einkum á upphafsárum sjónvarpsins. Sagði eitthvað í þá  veru, að allir vissu hvernig menn þetta hefðu verið og  kallaði okkur  flokkshunda. Sjálf  starfaði  hin  Framsóknarflokksbundna Arnþrúður  fyrir  Ríkisútvarpið á sínum tíma,  var dagskrárgerðarmaður á Rás  tvö, muni Molaskrifari rétt. Hún var líka kunn í stéttinni fyrir  að vera í góðu vinfengi við forystu Framsóknarflokksins. Hún hefur  þá  væntanlega  samkvæmt  eigin  orðavali og skilgreiningu  verið  flokks—-   eitthvað  , — ekki satt ?

01

09 2010

Molar um málfar og miðla 392

 Formaður Prestafélagsins  boðaði Ríkissjónvarpið til  messu í Hafnarfjarðarkirkju (29.08.2010). Öllu verr  hafði hinsvegar tekist til við  boðun sóknarbarna  til guðsþjónustunnar. Kirkjubekkirnir  voru  flestir  auðir.   Molaskrifara þótt það einkennilega til orða tekið hjá formanninum í útvarpsfréttum, að kirkjan yrði að hlusta gaumgæfilega  á úrsagnir fólks úr þjóðkirkjunni og að kirkjan yrði að hlusta gaumgæfilega á að þetta skuli vera eina úrræðið….  Séra Hjálmar Jónsson gerði biskupsmálin líka að umræðuefni í  prédikun í Dómkirkjunni, þennan sama sunnudag, en hann kallaði  sjónvarpsmenn ekki á vettvang.

 Kappakstursfréttamaður Ríkissjónvarps  sagði að  keppanda hefði verið gert að sæta refsingar.  Rétt hefði verið að segja  , — sæta refsingu.  Menn  geta hinsvegar verið dæmdir til refsingar.

  Í annað skipti á skömmum tíma hefur Molaskrifari heyrt Ásgerði Jónu Flosadóttur  umsjónarmann   langdreginna auglýsinga ferðaskrifstofunnar Iceland Express segja efnislega  í Útvarpi Sögu: Þátturinn Á ferð og flugi með Iceland Express er nú lokið.  Vandað málfar  er ekki  hin sterka hlið  þeirra í Útvarpi Sögu.

  Í  fréttum af rannsókn morðsins í Hafnarfirði hafa fjölmiðlar tönnlast á orðinu  skófar. Það orð er  Molaskrifara ekki þjált eða þekkilegt. Eðlilegra væri að tala um fótspor  eða  spor. Að vísu   yrkir  Guttormur J. Guttormsson í hinu stórbrotna kvæði sínu Sandy Bar:

Það var seint á sumarkveldi ,

sundrað loft af gný og eldi,

regn í steypistraumum felldi,

stöðuvatn varð hvert mitt far.

Far merkir  hér  spor, fótspor.  Kannski er það  hrein sérviska  Molaskrifara að vera ekki sáttur  við orðið skófar.

  Fengur er að vikulegum pistlum, Tungutaki,  í Sunnudagsmogga um íslenska tungu. Gísli Sigurðsson, rannsóknarprófessor við  Árnastofnun skrifaði Tungutakspistil í Sunnudagsmogga  29. ágúst og ber þar meðal annars  í bætifláka fyrir  málfarsráðunaut  Ríkisútvarps, sem hvatt hefur  til  umburðarlyndis gagnvart því sem við  sumir  viljum kalla málvillur  eða  ambögur. Það  sjónarmið, að  við eigum að láta reka á reiðanum hvað málfar varðar , því málið sé lifandi og verði að fá að þróast, þykir Molaskrifara ekki lofsvert.  Auðvitað  þróast málið og breytist en það  þýðir ekki að  við eigum að sætta okkur við  að sagt sé að  eiga undir vök að verjast eða þegar hér er  komið  við sögu, svo nefndar séu tvær ambögur af handahófi.  Í Noregi hefur umburðarlyndið gengið svo  langt  að norska er hægt og hægt að breytast í hrærigraut þar sem allt er leyfilegt og ekkert  er   rangt. Viljum við að sú verði þróunin hér ?  Meðan jafnmargir þakka mér þessi Molaskrif og raun ber vitni , verður þeim haldið  áfram.

31

08 2010

Molar um málfar og miðla 391

Mikið var gott að heyra fréttamann  Ríkisútvarpsins segja í sexfréttum (28.08.2010) að framkvæmdastjóri Orkubús Vestfjarða væri klumsa yfir  verðhækkunum Orkuveitu Reykjavíkur.  Vel að orði komist. Að verða klumsa er að verða orðlaus, alveg gáttaður, eiga ekki til orð, verða kjaftstopp.

  Þegar hér  er komið við sögu, sagði fréttamaður Stöðvar tvö (29.08.2010). Smáorðinu  við er hér  ofaukið.Þetta er ekki ný ambaga. Þegar hér er komið sögu , hefði  fréttamaður átt að segja.  Að koma við  sögu er að eiga aðild að, eiga  þátt í.

   Sá sem samdi eftirfarandi fyrirsögn á visir.is  hefur vandað  sig fullmikið: Þrenn útköll vegna elda í matarpottum.  Hér ætti að segja:  Þrjú útköll vegna  elds í matarpottum. Raunar er Molaskrifara til efs að  eldur hafi verið í  pottunum.  Þeir hafa gleymst á  eldavél og það sem í þeim var brunnið við og af orðið reykur. Því var slökkvilið kallað til.  

  Hvað segir málfarsráðunautur Ríkisútvarpsins  um slúðurpistlana ,sem morgunþáttur Rásar tvö hellir yfir  hlustendur á hverjum föstudagsmorgni ?  Þessir pistlar eru morandi í málvillum og efnið fyrir neðan það sem boðlegt getur kallast.  

  … áður en sýningunni líkur.(mbl.is 29.08.2010). Áður en sýningunni lýkur, hefði þetta átt að vera.

     Vakin er athygli á einstaklega illa skrifaðri frétt í dv. is. Eins og áður hefur verið sagt í Molum , þá á  fólk,sem svona skrifar ekki að ganga laust í námunda við nettengdar tölvur.  Hér er fréttin: http://www.dv.is/frettir/2010/8/29/eldgos-skytur-skelki-i-bringu/   Fyrirsögnin er út úr  kú. Eldgos skýtur skelki í bringu íbúa. Orðið skelkur  er karlkynsorð og þýðir ótti, uggur eða hræðsla. Skelkur beygist: skelkur, skelk,skelk,skelks.

   Í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins (29.08.2010)  var sagt frá lækkun skulda  Orkuveitu Reykjavíkur, ….vegna styrkingu krónunnar, sagði fréttamaður.   Þessi ambaga hefur heyrst áður. Fréttamaður hefði átt að segja: … vegna styrkingar krónunnar, — vegna einhvers..

30

08 2010

Molar um málfar og miðla 390

Sjaldgæft er að steypireyð reki á land, var sagt í fréttum Stöðvar tvö (26.08.2010). Steypireyður er kvenkynsorð og  beygist: nf. steypireyður, þf.steypireyði, þgf. steypireyði, ef. steypireyðar.

Breskir fjölmiðlar hafa gert því skóna, að…. var prýðilega sagt í tíu fréttum  Ríkissjónvarps (26.08.2010).  Að gera  einhverju skóna  er að  gera ráð fyrir einhverju  eða  búast við einhverju.  Sjá t.d. Mergur málsins  eftir dr.  Jón G. Friðjónsson bls. 767

   Molavin sendi eftirfarandi (26.08.2010):  Á vef Ríkisútvarpsins segir í frétt ma..: „Flokksskrifstofa danska jafnaðarmannaflokksins í Frederiksberg var rýmd að hluta í morgun…“

Ég hef búið á Friðriksbergi, sem er sjálfstætt bæjarfélag, umlukið Kaupmannahöfn. Hið vinsæla danslag „Det var på Frederiksberg, det var i Maj
jeg fik en pige kær, og det var dig“ staðfestir að Danir segja ekki „í“ Friðriksbergi heldur „á“. Enn ein ábendingin um brýna þörf á uppsláttarritum og notkun þeirra á fréttastofum“.

Gott er að eiga  hauk í horni, Molavin.

   Molaskrifari hafði leyft sér að  vona að það væri liðin tíð  að  starfsmenn Ríkisútvarpsins  notuðu  aðstöðu sína til að hampa persónulegum áhugamálum sínum eins og purkunarlaust var gert hér á árum áður. Ýmsir, sem nú eru á efri árum, muna til dæmis hvernig  Ríkisútvarpið var misnotað, þegar verið var að mótmæla fyrirhugaðri húsbyggingu Seðlabankans  norðan Arnarhóls.

   Morgunþáttur   Rásar eitt, Vítt og breitt, sem alla jafna er með besta efni  Ríkisútvarpsins,   var  nýlega eins og hann lagði sig, helgaður gömlu Laxárdeilumáli (26.08.2010).  Jafnframt   var einum starfsmanni Ríkisútvarpsins send  sérstök afmæliskveðja og  flutt í heild ávarp sem sá hinn sami  hafði flutt daginn áður norður við Laxá. Sá starfsmaður,sem hér um ræðir, er  alls góðs maklegur, en Ríkisútvarpið á ekki að misnota með þessum hætti. Samkvæmt þessu ættu allir starfsmenn Ríkisútvarpsins að fá sérstakar kveðjur og umfjöllun í dagskrá, þegar þeir eiga afmæli. Hér á ekki að gera mannamun 

 Starfsmönnum þjóðarútvarpsins hættir á stundum til að gleyma því að Ríkisútvarpið er ohf ,opinbert hlutafélag, ekki ehf,einkahlutafélag.

29

08 2010

Molar um málfar og miðla 389

Ekki ólíklegt, að hún hafi rekið á land….. sagði  viðmælandi fréttastofu,sem rætt var  við um hvalreka  norður á Skaga.  Þessi  villa verður æ algengari.  Hér  hefði verið rétt  að segja:  Ekki er ólíklegt að hana (steypireyðina) hafi rekið  á land …

 Að vanda blakti fáni menningar og málvöndunar við hún í morgunþætti  Rásar tvö í Ríkisútvarpinu í morgun, föstudag (27.08.2010). Þá ræddu stjórnendur  við hana Gróu sína á Leiti,sem flytur vikulegt slúður (að þeirra eigin  sögn) frá Hollywood. Þarna var hlustendum sagt frá  konu ,sem hafði orðið ólétt með ágætum dreng og einhverjum sem hafði gengið í gegnum efnameðferð. Þar  fyrir utan sagði konan hédddna ,hédddna og náttlega oftar en  tölu verður á komið. Umsjónarmenn Rásar tvö hafa greinilega ekki fengið í hendur bæklinginn um málstefnu Ríkisútvarpsins, né heldur hefur hann borist vestur að Kyrrahafi. Og svo voru hlustendur  kvaddir með : Bæ !

 Hádegisfréttatími Bylgjunnar einkum þó fyrrihlutinn,(24.08.2010) var hafsjór af ambögum. Nokkur  dæmi: ..  og óskorðaður foringi jafnaldra sinna í prestastétt.   Þarna hefði fréttamaður átt  að segja.. óskoraður  foringi. Það er ekkert til sem heitir óskorðaður foringi. Það er bara rugl. … hafi átt rætur sínar í vina- og kunningjahóp Ólafs.  Hér hefði átt að segja … í vina- og kunningjahópi Ólafs. …barst alþjóðadeild lögreglunnar hér á landi upplýsingar.. Hefði átt að að vera: … bárust alþjóðadeild lögreglunnar hér á landi upplýsingar…   Lögregla hefur ekki viljað svara því til hvort tengsl séu milli..  Í þessu setningarbroti er  orðinu til   ofaukið. Lögregla hefur ekki viljað svara því…. Talsvert af upplýsingum og ábendingum  frá almenningi hafa borist…  Ætti að vera : Talsvert af upplýsingum og ábendingum hefur borist  frá almenningi.

  Morðinginn ófundinn í níu daga, sagði í undarlegri  fyrirsögn á  fréttavef Ríkisútvarpsins (25.08.2010)

  Móðir barns eða barna í  Vesturbæjarskóla ,sem rætt var  við í  fréttum Ríkissjónvarps (26.08.2010)  sagði um skúra,  sem  settir hafa  verið niður á  skólalóðinni, að þeir væru morknir. Morkinn  þýðir úldinn, rotinn eða maltur.  Myndirnar sem   sýndar voru með fréttinni báru með sér að  það sem sást af undirstöðum skúranna var grautfúið eða feyskið.  Viður fúnar, en  berg getur  morknað af  völdum jarðhita og handrit geta morknað í hillum, segir íslensk orðabók.

Úr mbl.is (26.08.2010): Í gærkvöldi var greint frá því á mbl.is að talsverð seinkun varð á flugi flugfélagsins Astraeus til og frá Bretlandi í júnímánuði, samkvæmt nýrri skýrslu frá flugmálastjórn þar í landi, CAA. Astreus rekur flugvélarnar sem fljúga undir merki Iceland Express.  Þetta staðfestir það sem  hér hefur  áður verið sagt. Iceland Express er ekki flugfélag heldur ferðaskrifstofa. Það er því rangt, þegar  fjölmiðlar tala um flugfélagið Iceland Express.

27

08 2010

Ónýt stjórnsýsla og Ríkisútvarpið ohf

Í beinskeyttum  bloggpistlum hefur  Jónas Kristjánsson oft    fjallað um  handónýta stjórnsýslu íslenska ríkisins. Jón Baldvin Hannibalsson hnykkti á þessu  í ágætu viðtali í Útvarpi Sögu (25.08.2010). Hér  kemur lítil saga um hina  ónýtu stjórnsýslu.  Fimmta nóvember 2009 skrifaði ég mennta- og menningarmálaráðherra Katrínu Jakobsdóttur bréf vegna ólöglegra  áfengisauglýsinga í  Ríkissjónvarpinu. Leið nú og beið. Ekkert gerðist. Átjánda mars  2010  sendi ég  menntamálaráðherra tölvubréf og  spurðist fyrir um erindi mitt.  Hún svaraði að bragði. Embættismenn höfðu ekki haft burði til að koma  bréfinu til hennar. Hún hafði aldrei séð það. Málið lá í skúffu kansellistanna.Sem höfðu greinilega ákveðið að gera ekki neitt. 

  Skömmu  síðar  fékk ég bréf frá  ráðuneytinu þar sem mér var  tjáð að  skv. nýlegri lagabreytingu  heyrðu málefni Ríkisútvarpsins ohf undir  fjármálaráðuneytið. Erindi mitt hefði verið framsent fjármálaráðuneytinu . Menntamálaráðuneytið  sendi erindi mitt  26. mars einnig   til frú Svanhildar Kaaber   formanns stjórnar Ríkisútvarpsins  ohf, en hún er þar fulltrúi VG. Var henni sent erindið til „góðfúslegrar fyrirgreiðslu“, eins og það er orðað.

  Áfram sat við sama. Ekkert gerðist. Frá  formanni stjórnar  Ríkisútvarpsins  heyrðist hvorki hósti né stuna. Tíunda  ágúst  skrifaði ég    frú Svanhildi Kaaber til að spyrjast fyrir um hvað liði afgreiðslu erindis míns frá   fimmta nóvember 2009.   Tíu dögum siðar, eða tuttugasta ágúst 2010, fékk  ég svo bréf frá  einum af yfirmönnum Ríkisútvarpsins um að  lögfræðingur Ríkisútvarpsins telji áfengisauglýsingarnar (kallaðar „léttölsauglýsingar”) löglegar og  að Ríkisútvarpið reyni eftir megni að leggja  rækt við íslenska tungu.  Aumt var það plagg. Bæklingur  um málstefnu Ríkisútvarpsins  fylgdi. Hann hefur sennilega ekki borist  fréttastofunni enn.  Ég skrifaði  formanni stjórnar Ríkisútvarpsins, Svanhildi Kaaber. Hún sá ekki ástæðu til að svara mér, heldur fól undirsáta að svara, seint og um síðir  eftir að  rekið hafði verið  á eftir málinu.   Það er sjálfsagt til of mikils mælst  að formaður stjórnar  Ríkisútvarpsins svari  bréfum  frá    óbreyttum viðskiptavinum stofnunarinnar.    Það  tók  stjórnsýsluna   næstum tíu mánuði að  afgreiða  þetta einfalda  erindi.

  Ef   einföldu málin  er  afgreidd með þessum hætti í stjórnkerfinu, hvað þá um hin stærri ?

   Það er satt sem  Jónas Kristjánsson   segir og  Jón Baldvin tekur undir. Þetta kerfi er ónýtt. Kerfiskerlingar og karlar  telja sig  yfir það hafin að svara erindum nema með miklum eftirgangsmunum.  

26

08 2010

Molar um málfar og miðla 388

 Það var prýðilega að orði komist á mbl.is (24.08.2010) þegar sagt var , að fellibylurinn Danielle sæki í sig veðrið.

  Kvenkynsnafnorðið  stígandiþýðir  að eitthvað magnast  eða hækkar eftir því sem á líður, – jöfn áhersluaukning,segir íslensk orðabók. Þetta orð  vefst  á stundum fyrir   fjölmiðlamönnum.  Í fréttum Stöðvar tvö (24.08.2010) var sagt frá  fjölgun úrsagna úr  þjóðkirkjunni.  Fréttamaður sagði:  Hefur orðið vart við stíganda.Þetta er ekki rétt. Stígandi beygist:  nf. stígandi, þf. stígandi, þgf. stígandi,ef.  stígandi. Fréttamaður hefði getað  sagt: Úrsögnum úr þjóðkirkjunni hefur  fjölgað undanfarna  daga.Orðið stíogandi  fer ekki vel í þessu samhengi að mati Molaskrifara.  E.t.v hefði mátt segja: Stígandi hefur  verið í úrsögnum úr þjóðkirkjunni undanfarna daga.

 Enn skal hér vikið stuttlega að Útvarpi Sögu. Aðfaranótt þriðjudags (23.08.2010) heyrði Molaskrifari   síðari hluta þáttar, sem líklega hafði fyrst verið  fluttur að morgni föstudagsins, eða laugardagsins næsta á undan. Ekki var þess getið í þáttarlok hverjir  þar hefðu komið fram. Ekki  heyrði Molaskrifari betur  en að það versta  úr Hrafnaþingi ÍNN hefði verið  dregið að hljóðnema  Útvarps  Sögu. Molaskrifari giskar á, að þarna  hafi verið á ferðinni þáttur  verðbréfamiðlarans  og  fjármálasnillingsins alkunna, Guðmundar Franklíns Jónssonar. Það er þó  reyndar aðeins ágiskun. Bandaríska  Fox sjónvarpsstöðin er  eins og biblíulestur í sunnudagskóla miðað við það sem þarna var á borð  borið fyrir  hlustendur,sem áttu sér einskis ills von.

Þarna var talað berum orðum um að reka ætti alþingismenn út og skipa utanþingsstjórn eða „neyðarstjórn“ eins og það var kallað. Allt átti þetta að gerast í nafni lýðræðis. Það átti sem sé að koma á lýðræði með einræði ! Halda stjórnendur þessa fjölmiðils, að allir hlustendur séu fífl ? Víst er að suma má sæma þeirri nafnbót, en ekki alla eins og þarna virtist lagt til grundvallar.

   Það er hættulegt, þegar sami ósannindavaðallinn er endurtekinn á hverjum degi og  oft á dag. Þá fara auðtrúa sálir  að trúa því að sannleikur sé á ferð. Stjórnendur Útvarps Sögu eru hér að leika ljótan leik, – ekki bara ljótan heldur og  óheiðarlegan. Einræði hefur áður verið komið á nafni  lýðræðis. Sagan geymir ófagrar  sögur af því. Er það það, sem þetta lið vill?

  Skylt er að geta þess að stundum er bitastætt efni í Útvarpi Sögu, ekki síst í morgunþáttum Markúsar. Hann ræddi í morgun (25.08.2010) við Jón Baldvin. Jón Baldvin  talar mannamál  og greining hans á  pólitísku stöðunni var skýr, — að vanda.

  Í pólitík er   stundum talað um vanheilagt bandalag. Það er íslenskun á enska  orðtækinu unholy alliance.   Vanheilagt bandalag hefur nú myndast milli Morgunblaðsins og Jóns Bjarnasonar landbúnaðarráðherra.

Af fréttavef Ríkisútvarpsins (23.08.2010):  Mynd merkt Þorvaldi Skúlasyni hefur tvívegis verið skilað til gallerísins vegna grunsemda um að það sé falsað.   Hér finnst  Molaskrifara að ætti að standa: Mynd merktri  Þorvaldi Skúlasyni….   Það er annars svolítið sérkennileg vinnuregla hjá Ríkisútvarpinu að  birta  ekki morgunfréttirnar, sem  fluttar eru klukkan  fimm og sex á morgnana á netinu. Hvað veldur? Varla getur það verið kostnaður.

25

08 2010

Molar um málfar og miðla 387

Sumir fréttamenn eiga í erfiðleikum með sögnina  að ljúka.  Fréttaþulur  Ríkissjónvarpsins  sagði í  tíufréttum (23.08.2010): … þegar sautjánda umferð úrvalsdeildar karla í knattspyrnu lauk. Sautjánda umferð lauk ekki , heldur lauk sautjándu umferð. Á þessu er munur. Munurinn á réttu og röngu. Rétt var hinsvegar  farið með þetta  í  sexfréttum útvarps að morgni  næsta dags (24.08.2010).

Stjórnendur Stöðvar tvö eru ekki vandir að virðingu sinni ,þegar að málvöndun kemur. Íþróttafréttir Stöðvar tvö eru á stundum mikill ambögugrautur.  21.08.2010 sagði íþróttafréttamaður Stöðvar tvö okkur  , að  sveit  þeirra Bergþórs, Óskars, Benediktar og Jóns hefði borið sigur úr býtum. Sami fréttamaður sagði:.. var mikill samhugur í öllum.  Fréttamaður ,sem kann ekki að beygja mannsnafnið Benedikt á ekkert erindi á skjáinn.  Látið þennan fréttamann ekki fara  að hljóðnema, nema einhver  sem er sæmilegur í íslensku sé búinn að lesa handritin áður.

 Það er röng stefna  hjá  fréttastofu Ríkisútvarpsins að láta alla fréttamenn lesa fréttir. Sumir  eru óhæfir  fréttalesarar ,en geta verið ágætir fréttamenn. Þetta   er sagt m.a. í tilefni fréttalesturs um miðjan dag 22.08.2010. Ef þetta  á  að heita einhverskonar jafnréttisstefna, þá er hún byggð á misskilningi  og  kemur niður á hlustendum. Það á að velja fólk   til fréttalesturs sem  hefur  skýra rödd og áheyrilega.

  Það ber ekki vott um ríkan málskilning ,þegar fréttamaður  Stöðvar tvö (22..08.2010) segir: Það  er ekki spurning um hvort eða hvenær  slys muni verða. Verið var að segja frá slæmum frágangi  verktaka  á byggingarsvæðum í Hafnarfirði. Hér  hefði fréttamaður átt að segja: Það er ekki spurning um hvort, heldur hvenær  slys muni verða.

24

08 2010

Molar um málfar og miðla 386

  Það er til marks um algjöra veruleikafirringu dagskrárstjóra Ríkissjónvarpsins,að þeir skuli halda  að þjóðin vilji þátt eins og Popppúnkt í meira en klukkutíma   klukkan rúmlega  hálf átta á laugardagskvöldum.  Þetta er besti  sjónvarpstími vikunnar. Þennan þátt ætti að sýna klukkan hálf  átta á mánudagsmorgnum. Lifi nauðungaráskriftin. Það skal í það. Í kjölfar poppþáttarins kemur svo unglingaefni sem unglingarnir í minni fjölskyldu , að minnsta kosti ,hafa ekki minnsta áhuga á.

Úr hádegisfréttum Ríkisútvarpsins (21.08.2010): .. í verklagsreglum Vestiu eignarhaldsfélagi Landsbankans.  Hefði átt að vera …í verklagsreglum eignarhaldsfélags Landsbankans. Fréttamaður sagði: Menntaskólinn á Tröllaskaga er til húsa í gamla  gagnfræðaskólahúsinu í Ólafsfirði,sem hefur gengið í gegnum töluverður endurbætur að undanförnu. Nýr skólameistara sagði: … það væri verið að  auka fjárveitingar þar inn,  og  … á Eyjafjarðarsvæðinu njótum við þess að skólinn er að koma inn. Á mbl.is er haft eftir sama skólameistara: : „Við förum að sjá unga fólkið meira heimavið og menntunarstigið eykst. Samvirkni milli menntastofnunar og samfélagsins skiptir máli,“ . Ekki finnst Molaskrifara þetta lofa  góðu. Ef hann ætti heima á Tröllaskaga mundi hann sennilega senda börn sín í MA. 

 Úr íþróttafréttum Ríkisútvarpsins  í hádeginu (21.08.2010):  Leikurinn,sem fram fór í gærkvöld, lauk með   fjögurra marka sigri Póllands. Hér hefði íþróttafréttamaður  auðvitað átt að segja: Leiknum, sem fram  fór í gærkvöld, lauk með  fjögurra marka  sigri  Póllands. Eða: leiknum í gærkveldi lauk með fjögurra marka sigri Póllands.  Leikurinn lauk ekki. Líklega ætti Ríkisútvarpið  frekar átt að ráða handritalesara ,en málfarsráðunaut.

Hversvegna þurfa ágæt íslensk byggðarlög að nota í  í netfangaheitum,  þegar verið er að  auglýsa á íslensku og auglýsingunum er beint að Íslendingum? Dæmi:  visitakureyri.is og visithunathing.is. Þetta eru óþarfa slettur,sem  Ríkisútvarpið ætur dynja á okkur dag eftir dag.

visir.is (21.08.2010): Jón Gnarr, borgarstjóri Reykjavíkur, setti Menningarnótt fyrir stundu í tjaldi við Ferðamálastofu Íslands Fréttavefur Ríkisútvarpsins (21.08.2010):Menningarnótt í Reykjavík var sett í 15. sinn af Jóni Gnarr borgarstjóra klukkan 13.Germynd  á visir.is er betri óþörf þolmynd ruv.is.

   Það var eitthvað barnslega bjálfalegt við það, þegar Kjartan Magnússon  fv. stjórnarformaður Orkuveitu Reykjavíkur kom í  fjölmiðla  um helgina til að kenna öðrum um ófarir Orkuveitunnar.  Sjálfstæðismenn eru  saklausir sem ungabörn. Þetta er allt öðrum að kenna.  Það er  með ólíkindum hve  sumir  stjórnmálamenn halda kjósendur heimska.

23

08 2010